Selen – korzyści i informacje | MyMineralMix
Selen – korzyści i informacje
Śladowy pierwiastek selen (symbol chemiczny Se), nazwany na cześć greckiej bogini księżyca Selene, należy do grupy chalkogenów ("twórcy rud") i został odkryty w 1817 roku przez szwedzkiego chemika Jönsa Jakoba Berzeliusa. W środowisku nieożywionym selen występuje głównie jako domieszka rud siarkowych, tzw. selenki metali. Znaczenie biomedyczne mają następujące formy selenu:
- Nieorganiczny selenian (SeO42−) i selenit (SeO32−): Te formy występują w wodzie, owocach morza oraz preparatach zawierających selen.
- Selenocysteina (SeCys) i selenometionina (SeMet) związane organicznie: W produktach roślinnych dominuje selenometionina, natomiast w produktach pochodzenia zwierzęcego przeważa selenocysteina.
Funkcje selenu
Całkowita zawartość selenu w organizmie dorosłej osoby wynosi od 10 do 15 mg i jest szeroko rozpowszechniona w ludzkim organizmie. Szczególnie wysokie stężenia występują w tkankach tarczycy, korze nerek, trzustce i wątrobie. Selen wchodzi w skład około 25 selenoprotein i pełni w organizmie następujące istotne funkcje:
- Ochrona antyoksydacyjna: Jako składnik peroksydazy glutationowej, selen stanowi kluczowy element systemu antyoksydacyjnego komórki. Pomaga eliminować nadtlenek wodoru (H2O2) i nadtlenki lipidowe, które powstają w większych ilościach podczas stresu oksydacyjnego. W ten sposób selen chroni komórki przed stresem oksydacyjnym.
- Funkcja tarczycy: Dejodynazy zależne od selenu są niezbędne dla tarczycy, ponieważ katalizują odłączanie jodu z hormonu tyroksyny. Selen przyczynia się zatem do prawidłowego funkcjonowania tarczycy.
- Reduktazy tioredoksyny: Enzymy te są zaangażowane w syntezę RNA oraz odgrywają rolę w tworzeniu mostków dwusiarczkowych w procesie fałdowania białek. Selen wpływa tym samym na wzrost i podział komórek oraz wspiera prawidłowe powstawanie plemników.
- Funkcjonowanie włosów i paznokci: Selen przyczynia się do utrzymania prawidłowego stanu włosów i paznokci.
- Odporność: Aktywność komórek układu odpornościowego zależy od obecności selenu. Pierwiastek śladowy ten wspiera zatem prawidłowe funkcjonowanie odporności organizmu.
Zalecane dawkowanie i źródła
Źródło selenu powinno zawierać co najmniej 15% zalecanej dziennej dawki wynoszącej 55 µg selenu. Dobrymi naturalnymi źródłami selenu są:
- Orzechy brazylijskie
- Owoce morza (np. ryby, krewetki)
- Mięso (np. wołowina, kurczak)
- Produkty pełnoziarniste
- Żółtko jaj
Wsparcie naukowe
Rola selenu w zdrowiu włosów, paznokci, tarczycy i układu odpornościowego jest dobrze udokumentowana. Więcej informacji naukowych można znaleźć na stronach National Institutes of Health (NIH) oraz Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA).
Podsumowanie
Selen jest ważnym pierwiastkiem śladowym, który ma istotne znaczenie dla zdrowia włosów, paznokci i funkcjonowania układu odpornościowego. Odgrywa także kluczową rolę w ochronie przed stresem oksydacyjnym i prawidłowej pracy tarczycy. Regularne spożywanie produktów bogatych w selen pozwala wspierać te ważne funkcje organizmu i wpływać korzystnie na ogólne zdrowie.
Warto wiedzieć: Dostępność selenu znacznie różni się na całym świecie. W krajach europejskich, takich jak Niemcy, średnie spożycie wynosi około 40 µg dziennie, podczas gdy w USA jest to około 134 µg dziennie. Niemcy są więc typowym obszarem niedoboru selenu, a poziom zaopatrzenia u większości mieszkańców jest niewystarczający. Metabolizm selenometioniny i selenitu wykazuje wyraźne różnice: duża część selenometioniny jest niespecyficznie wbudowywana w białka ciała i nie jest dostępna dla specyficznych funkcji selenu, natomiast selenit nie wykazuje tych niepożądanych efektów. Biodostępność form selenu przedstawia się następująco: selenit > selenocysteina > selenometionina.
Źródła: ROZPORZĄDZENIE (UE) NR 432/2012 KOMISJI z dnia 16 maja 2012 r.